შრომის უსაფრთხოება საქართველოში

შრომის საერთაშორისო ორგანიზაცია (ILO – შსო) ადგენს გარკვეულ სტანდარტებს, რომლებსაც უპირობოდ უნდა იცავდნენ მისი წევრი ქვეყნები.  სამწუხაროდ მილიონობით მუშისთვის რეალობა საკმაოდ განსხვავებულია. ყოველწლიურად დაახლოებით 2,3 მილიონი ადამიანი იღუპება სამუშაო ადგილას დამდგარი უბედური შემთხვევების, ჯანმრთელობის მძიმე დაზიანების და სხვადასხვა დაავადებების გამო.  საქართველოშიც სამუშაო ადგილზე დაღუპულთა და დაშავებულთა რიცხვი წლიდან-წლამდე იზრდება,  რაც გამოწვეულია იმ დაუდევრობით და საერთაშორისო სტანდარტების უგულვებელყოფით, რომლის შესრულების ვალდებულებაც ქვეყანამ ევროპასთან ასოცირების ხელშეკრულების გაფორმებით  იკისრა . საქართველოს შრომის კოდექსის უამრავი ნაკლოვანი მხარიდან  ერთ-ერთი სწორედ ის მტკივნეული საკითხი გახლავთ, რომელსაც შრომის უსაფრთხოება ჰქვია და რომელიც საერთოდ არ რეგულირდება კოდექსით. თუმცა შრომის კოდექსში შესაბამისი რეგულაციების დაწესებით და კანონმდებლობაში ცვლილებების შეტანით ამ პრობლემის აღმოფხვრა მაინც გართულდება რადგან ქვეყანაში გვაქვს  უფუნქციო შრომის ინსპექცია და პროფკავშირები, რომელთა გააქტიურების  გარეშე, მხოლოდ კანონმდებლობის დახვეწა ვერ შეძლებს არსებული მდგომარეობის გაუმჯობესებას.
როდესაც შრომის უსაფრთხოებაზე ვსაუბრობთ რთულია გვერდი ავუაროთ კიდევ ერთ სავალალო თემას, შრომის ინსპექცია, რომელიც არ გვყავს ქვეყანაში, ან გვყავს და სრულიად უფუნქციოა. შრომის ინსპექციას უნდა ეკისრებოდეს უფლება მოვალეობები რომელიც განსაზღვრავს დასაქმების ადგილებზე ნებისმიერ დროს შესვლას და შესაბამისი რეაგირების მოხდენას. მნიშვნელოვანია რომ შრომის ინსპექციას ჰქონდეს აღსრულების მექანიზმი, რომლის საშუალებითაც ის მოახდენს შესაბამის რეაგირებას დარღვევებზე. თუმცა ამ ეტაპზე არსებული შრომის ინსპექციის სამსახური მხოლოდ ფუტლიარის როლს ასრულებს და ჯერჯერობით რეალური ღონისძიებები არ განუხორციელებია. უნდა ავღნიშნო, რომ დასაქმებულთა სამუშაო ადგილზე გარდაცვალების ფაქტები უფრო და უფრო მატულობს, თუმცა ღონისძიებები პრევენციისთვის ჯერ არ ჩატარებულა. ასეთი შემთხვევების მაქსიმალურად თავიდან ასარიდებლად უპრიანი იქნება ფართო უფლებების მქონე შრომის ინსპექცია, რომელიც გააკონტროლებს არა მხოლოდ დასაქმებულთა შრომის პირობებს, არამედ შრომითი კანონმდებლობის შესრულების მონიტორინგსაც განახორციელებს.
საქართველოში შრომის უფლებების დაცვა დიდი გამოწვევების წინაშე დგას, ასევე გასათვალისწინებელია რომ ასოცირების ხელშეკრულებით აღებული ვალდებულებები ამ საკითხზე ჯერ კიდევ შეუსრულებელია. ცვლილებების გატარება აუცილებელია როგორც საკონონმდებლო დონეზე, ასევე ქმედითი ნაბიჯებია გადასადგმელი დამსაქმებელთა ცნობიერების ამაღლებისთვის. 
ამ ცვლილებების განხორციელებით ჩვენი ქვეყანა არა მხოლოდ შეასრულებს ასოცირების ხელშეკრულებას არამედ შექმნის უსაფრთხო გარემოს შრომის ბაზარზე.

კაცები არასრულფასოვნების კომპლექსით

ტერმინი “არასრულფასოვნების კომპლექსი’’ შემოიტანა ფსიქოლოგმა ალფრედ ადლერმა. ის თვლიდა, რომ თავდაპირველად ყველა ბავშვი განიცდის არასრულფასოვნებას, მისი ფიზიკური უმწეობიდან გამომდინარე. 
ადლერის მეცნიერული იდეების ჩამოყალიბებაზე მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა ზიგმუნდ ფროიდის შეხედულებებმა და ასევე დარვინის ევოლუციურმა თეორიამ. 
თავის ადრეულ ნაშრომებში ადლერი აღნიშნავდა, რომ სრულყოფილებისკენ სწრაფვა ადამიანის თანდაყოლილი მიდრეკილებაა და საფუძვლად ევოლუციური პროცესი უდევს. თუ ადამიანის მიზანი, ისწრაფოს სრულყოფილებისკენ, მოიცავს საზოგადოებრივ ინტერესებს, მაშინ პიროვნების განვითარება იღებს კონსტრუქციულ ხასიათს, ხოლო, თუ ეს მიზანი ემსახურება მხოლოდ საკუთარი პიროვნული აღმატებულობის, უპირატესობის დამტკიცებას, სხვებზე ბატონობის უფლების მოპოვებასა და მოკლებულია სოციალურ ინტერესს, მაშინ ადამიანის “ცხოვრებისეული სტილი’’ დეფორმირდება და შედეგად ვიღებთ ნევროზს. ეს უკანასკნელი არასრულფასოვნების ძლიერი განცდითაა განპირობებული.

როდესაც ამ მარტივ განმარტებას წავიკითხავთ და ცოტას ჩვენს ორგვლივაც მიმოვიხედებით დავინახავთ კაცებს რომლებსაც ეს კომპლექსი უკვე ნევროზში კი არა და ფსიქოზში გადასდით და საკუთარი არასრულფასოვნების დასაძლევად გარემოზე გადააქვთ აგრესია.
უფრო მეტად რომ დავკონკრეტდეთ და ვისაუბროთ იმ პატარა ქალაქზე რომელშიც მე ვცხოვრობ, თელავზე :) ქუჩაში ერთი გასეირნებით, ერთ პატარა კაფეში ყავის დასალევად გასაჩერებელი დრო დაგჭირდებათ რომ ნათლად დაინახოთ არასრულფასოვნების კომპლექსის მაგალითები.

თავდაპირველად უმჯობესია გავიხსენოთ "თელავის პოლიტ ელიტა" (სხვა თუ არაფერი ისინი გვიწყვეტენ მუნიციპალიტეტის ბედ-იღბალს). აქ მრავლად შევხვდებით კაცებს რომლებიც სარკეში ჩახედვის დროს ვერაფერს ხედავენ და ამის დასაძლევად სხვა რა გზა აქვთ ქუჩაში საკუთარი სექსუალურ ფანტაზიებზე უნდა გვესაუბრონ. ხშირად ეს კაცები საკუთარი სისუსტის დასაძლევად პოლიტიკურ ჭრილში განიხილავენ კონკურენტების სექსუალურ ცხოვრებას. ეს კაცები საკუთარ არასრულფასოვნებას აწმენდენ ქალებს, ებრძვიან ძლიერ ქალებს და მუდმივად იმის მცდელობაში არიან როგორმე მოახერხონ და ქალების დამცირებით საკუთარ ანგარიშზე ქულები ჩაიწერონ.
და ეს კაცები საღამოს როდესაც კვლავ სარკესთან დადგებიან ისევ სიცარიელეს დაინახავენ, მიუხედავად იმისა რომ მთელი დღე ჩაგრავდნენ ქალებს, მთელი დღე თავს ამეტებდნენ და ამცირებდნენ. გაზრდილი კომპლექსებითა და ცოტა ბოღმით დაწვებიან და დაგეგმავენ მეორე დღეს უფრო მეტად როგორ დაამცირონ ქალები რომ საღამოს მოვერცხლილ მინებში სულ მცირე გამოსახულება მაინც დაინახონ.

ჩვენს ირგვლივ არასრულფასოვნების კომპლექსით გატანჯული კაცები მუდმივად ამცირებენ ქალებს, ავიწროებენ, ჩაგრავენ, მაგრამ ეს ქალები უფრო მეტად ძლიერდებიან და ქმნიან ძლიერ საზოგადოებას რომელიც ხვალ აუცილებლად მიაღწევს თანასწორ გარემოს.

8 მარტი ყვავილებისთვის

მოდით ცოტა ხნით დავივიწყოთ სადღეგრძელოები და გულწრფელად ვთქვათ, რომ ქალი და კაცი თანასწორნი იბადებიან.
დაბადებისას ქალიც და კაციც ტირიან პირველი ჰაერის ჩასასუნთქად, მაგრამ თითქოს აქ მთავრდება თანასწორობა.
კაცი გვარის გამგრძელებელია, ქალი წამსვლელი.
კაცი ძლიერი და მებრძოლი უნდა გაიზარდოს, ქალი ნაზი და დამჯერი.
კაცმა უნდა ისწავლოს, ქალი გათხოვდება და რათ უნდა.
კაცს შეუძლია მეგობრებთან დრო ისე გაატაროს როგორც უნდა, ქალი შებინდებამდე სახლში უნდა იყოს (რას იტყვის ხალხი).
კაცს აუცილებელია ჰქონდეს მრავალი სექსუალური თავგადასავალი, ქალი ვალდებულია ქალიშვილობა შეინარჩუნოს უკიდურეს დრომდე.
კაცს შეუძლია ღალატი, ქალი ღალატისთვის სიკვდილით უნდა დაისაჯოს.
კაცმა უნდა იმუშაოს, ქალმა ოჯახს მიხედოს.
კაცს შეუძლია ქალზე იძალადოს, ქალი მორჩილი უნდა იყოს.
კაცს შეუძლია აქტიურ პოლიტიკაში ჩაერთოს, ქალები ამაში იზღუდებიან.
და ეს ციკლი უსასრულოდ გრძელდება. კაცს რაღაც შეუძლია, ქალს არა.
რატომ? იმიტომ რომ ის კაცია და ის ქალი.
ყოველ 8 მარტს კი ის კაცები, რომლებსაც ყველაფერი შეუძლიათ ორი ღერი ყვავილით შეიარაღებულნი სხდებიან იმ ქალების მიერ გამზადებულ სუფრაზე, დიდი ყანწითა და მაღალფარდოვანი სიტყვებით სვავენ ამ ქალების სადღეგრძელოს, ხოლო ძილის წინ საწოლში იმ ორ ღერ ყვავილსაც ამადლიან.
უნდა აიკრძალოს 8 მარტს ყვავილების გაყიდვა! უნდა გადაიმალოს ყველა ყვავილი. იქნებ როგორმე გამოვიდეთ ყვავილების ეპოქიდან და თანასწორობის ეპოქაში შევაბიჯოთ.

სხვა ქალები

ქართულ მენტალობაში ჩამოყალიბდა ქალის ორი ცნება. ქალი რომელიც სახლში უნდა გყავდეს (ცოლი, დედა, და) და სხვა ქალების.
სახლის ქალები ერთი შეხედვით ბედნიერები არიან, აისხავენ კილოობით ოქროულს და სანათესაო საახლობლოს შემოივლიან თავის ოჯახზე ლაპარაკით. სახლში მისულებს კი კვლავ დაუცარიელდებათ თვალები და ქმრის ლოდინის უკვე მობეზრებულ რუტინას ძილით დააღწევენ თავს.
ასეთი ქალები უნდათ სახლში კაცებს, თვალებ ჩამქრალი, უპრეტენზიო, უამბიციო ხო და რაც მთავარია ასეთი ქალების თვალებში არ არსებული ნაპერწკალი კაცებს აძლევს იმ მყარ გარანტიას, რომ ასეთ ქალებს არავინ შეხედავთ, არავინ მიეკარებათ და თავად ეს კაცებიც მშვიდად იცხოვრებენ.
მაგრამ ამავე კაცების ცხოვრებაში არიან სხვა ქალები. ქალები რომლებიც ხმამაღლა ამბობენ ნაფიქრალს, ქალები რომელთა თვალებშიც მუდმივად არის რაღაც ნაპერწკალი (არა ბედნიერების კი არა, სიანცის, სიცელქის, სიცოცხლის წყურვილის ნაპერწკალი).
ამ კაცების ცხოვრებაში მუდმივად არიან სხვა ქალები, რომელთან ყოფნითაც შინაგან ეგოს იმაღლებენ, საკუთარ თავს მეტ მნიშვნელობას ანიჭებენ. სხვა ქალებთან ყოფნას ხან მალავენ, მაგრამ როდესაც საკუთარი მამაკაცურობის დამტკიცება მოუნდებათ, გაბღენძილები და ცხვირ აწეულები ყვებიან ათას ჭორ-მართალს სხვა ქალებზე.
მაგრამ სხვა ქალებსაც უცრემლდებათ თვალებში ათამაშებული ნაპერწკლები. ხშირად სხდებიან მაღალ სართულიანი შენობის სხვენის კიდეებზე და ფიქრობენ ფრენაზე.
უფრო ხშირად წარმოუდგენიათ საკუთარი სიკვდილი და უამრავ ცრემლს ღვრიან ამაზე ფიქრის დროს.
სხვა ქალები ყოველთვის მარტო არიან, მაშინაც კი როდესაც უამრავი ის კაცი ფიქრობს მათზე.
სხვა ქალები გრძნობენ რომ მათ არ შეიყვერებენ, ან ალბათ ვერ შეიყვარებენ.
სხვა ქალები ყოველთვის იბრძვიან მეტისთვის და არცერთი წაქცევის დროს არ ჩერდებია.
სხვა ქალებს ჩუმად მაგრამ მაინც უყვართ და ხან იმდენად ძლიერად რომ ამის გააზრება თავადაც უჭირთ.
სხვა ქალები ყოველთვის ოცნებობენ საკუთარი თავის შეცვლაზე, მაგრამ არ გამოსდით (ან შეიძლება არც კი ცდილობენ)
სხვა ქალები მარტოობაში კვდებია და მათი საფლავიც იმდენადვე ცარიელია, რამდენადაც მათი ცხოვრება იყო სავსე განცდებით.

ბებიაჩემი ფემინისტია

"ბებიი" ასე ვეძახი ყოველთვის, ლაპარაკის დაწყების წამიდან და ისიც გარწყინებული თვალებით შემომხედავს ხოლმე. სულ მეუბნება ჩემი ნანატრი შვილი ხარო და მიყვება თავისი ახალგაზრდობის ამბებს.
ორი ბიჭი ჰყავდა და იმ დროში ამაყი დედა უნდა ყოფილიყო, მაგრამ ის მაინც სულ გოგოზე ოცნებობდა. როდესაც შურით ეუბნებოდნენ ორი ბიჭის გმირი დედა ხარო, სინანულით შეხედავდა და ეტყოდა მე გოგოზე ვვოცნებობდიო.
მერე მე დავიბადე პირველი შვილიშვილი და თან გოგო. ხშირად მეუბნება ჩემი ახალგაზრდობის ოცნება შენი სახით ამიხდაო, მეც გაბადრული სახით ცხვირს ავწევ სიამაყით.
ბევრს ვსაუბრობთ ხოლმე და მიუხედავად იმისა რომ საკუთარ თავზე არასოდეს იტყვის ფემინისტი ვარო ის მაინც ყველაზე დიდი ფემინისტია ჩემს ირგვლივ.
იმ ქალებისგან განსხვავებით ვისთვისაც ოჯახში ძალადობა ნორმად ითვლება, ბებიაჩემი მუდმივად გაბრაზებული საუბრობს კაცებზე. იმ კაცებზე რომლებიც მუდმივად არარსებული ძალაუფლების დემონსტრირებისკენ მიისწრაფიან, საკუთარი კომპლექსების დასაფარად.
ბებიასთან გავიზარდე და ყოველთვის მასწავლიდა რომ განათლება აუცილებელია სრულფასოვანი ცხოვრებისთვის. ყოველთვის მეუბნებოდა რომ მათემატიკა კაცების საგანი კი არ იყო (როგორც ამას სხვები ამბობენ), არამედ დიდი შრომის შედეგი იყო მათემატიკის სწავლა.
როდესაც მარტო ცხოვრება გადავწყვიტე ის იყო ერთადერთი, რომელიც ამ ფაქტს პოზიტიურად შეხვდა და მითხრა რომ ყველა ადამიანმა დამოუკიდებლად უნდა მართოს საკუთარი ცხოვრება.
და ახლა როდესაც ჩემს ირგვლივ ყველა საუბრობს ჩემი გათხოვების დაგვიანებაზე, რა თქმა უნდა მისი რჩევა კვლავ ისაა, ავიწყო კარიერა, კარგად დავფიქრდე და ისე მივიღო გადაწყვეტილება, გარდაუვალი გათხოვებისთვის არ არის შექმნილი ქალი და ქალი ბევრად ძლიერია ვიდრე სხვა ნებისმიერი კაცი.
P.S. ეს იყო ჩემი "ბებიის" დარიგებების მცირე ნაწილი :)
78 წლის ქალის რომელიც ბევრად ძლიერია ვიდრე სხვა ვინმე ჩემს ირგვლივ, ქალის რომელიც არაღიარებული ფემინისტია

ნაადრევი ანდერძი ყოველიშემთხვევისთვის

ხშირად მიფიქრია სიკვდილზე და კიდევ იმაზე რა მოხდებოდა სამყაროში ჩემს გარეშე. ბევრჯერ ამბიციურიც ვყოფილვარ, ძალიან ამბიციური და მითქვამს სამყარო უჩემოდ ვერ გაძლებს მეთქი :D ზოგჯერ ისიც მიფიქრია რომ ერთი ადამიანიც კი ვერ შეამჩნევდა ჩემს სიკვდილს და ამის გაფიქრებაზე წინასწარ თავად გამომიგლოვია საკუთარი თავი.

ამ დილას კიდევ ერთხელ მომივიდა ეს ფიქრები და წინასწარი ანდერძის დაწერა გადავწყვიტე (რა იცი რა ხდება :D )
უპირველესად მინდა შიშველი დამმარხოთ, ხო ცოტა უცნაურია მაგრამ მაინც ვთვლი რომ ადამიანი შიშველი იბადება და შიშველი უნდა გაქრეს ამ ქვეყნიდან.
სურათი? არ მინდა! ყოველთვის უსიამოვნო შეგრძნებას იწვევდა ჩემში ქვაზე დახატული ადამიანები.
ხო არც ყვავილები მინდა და არც შავები, ეს ხომ ჩვეულებრივი ტყუილია, სეირის მოყვარულების მიერ დარბაზში შესასვლელი გადასახადი.
და რაც შეეხება ჩემს ნივთებს :) სიკვდილზე ფიქრის დროს ყოველთვის მკრთალად მაგრამ მაინც გამივლის ხოლმე აზრი, რომ ჩემს სიკვდილზე მეტად ადამიანებს მაინც ჩემი ნივთების დანაწილება დააინტერესებთ, ხო და გაიყავით, დაგლიჯეთ! თამარა რომელიც იყო, მაგრამ ხშირად არც იყო ისეთი როგორ ქალსაც მისგან მოითხოვდით მშვიდად იქნება და ცხოვრებაში ყველაზე გულიანად იცინებს თქვენს მიერ დადგმულ მასკარადზე.
მშვიდობით! გიტოვებთ იმ ფიქრებს რომელიც ყოველ ჩემს დანახვაზე ქვეცნობიერში გიჩნდებოდათ და ეს თვალებში ნათლად ჩანდა.

P.S. ახლა ახალი ჭორები რომ არ გაჩნდეს ქალაქში (ან იქნებ ქვეყანაში) არ ვაპირებ თავის მოკვლას (არც დავაპიებ)
P.p.s. როგორ ვარ? ბედნიერი <3
   
     

#ბედნიერებამოტივირებული

ჩავლილ საახალწლო აურზაურს, ახალი წლის იმედები მოსდევს და გეგმები. გეგმები ბევრია და არც ისე რთული ამ გეგმების შესრულება. წინა წლის დასასრულს არ მქონია არც იმედი და არც რაიმეს ახლის მოლოდინი, მიჩვეული ვარ თითქოს ყველაფერი კარგის დაკარგვას. მაგრამ ძველი და ახალი წლის გასაყარზე, ზუსტად 12საათზე რაღაც ვიგრძენი, ისეთი აქამდე რომ არც მეფიქრა. საკუთარ თავში ვიგრძენი ბევრი სიახლე და სურვილი რაღაც სხვის. ცხოვრებაში პირველად ვიგრძენი ახალი წლის, ახალი შესაძლებლობები და თითქოს იმ წამიდან დავიწყე ცვლილებები. საკუთარ თავში ცვლილებები, მტკივნეული, ზოგიც წარმოუდგენელი მაგრამ ცვლილების მცდელობა გააქტიურდა ჩემს ტვინში.
მცირე გეგმებიც დავისახე. უპირველესად ჩემივე არეული ჩემი ცხოვრების სასწრაფოდ დალაგება და პირველი ნაბიჯებიც გადავდგი უკვე ამისთვის :) ამ წლიდან მინდა უფრო მეტი ღიმილი და გულწრფელი გრძნობები გავცე. 2018ში ბევრი ცრემლის ღვრას ვაპირებ ლამაზ მუსიკაზე, რომანტიულ ფილმებზე, წვიმასა და თოვლზე (თუ წელს გვეღირსა :D ) ბევრ ჩახუტებას და კოცნასაც ვგეგმავ წელს :)
#ბედნიერებამოტივირებული და #სამყაროზეშეყვარებული